Bún Chả Cá
Bún Chả Cá Hoài Nhơn mang đến hương vị đặc trưng không lẫn vào đâu được với nước dùng thanh ngọt được ninh từ xương cá biển, những miếng chả cá dai giòn sần sật và vị cay nồng của ớt tỏi địa phương. Đây là món ăn "quốc hồn quốc túy" mà bất kỳ ai khi ghé thăm thị xã Hoài Nhơn cũng phải một lần nếm thử để cảm nhận trọn vẹn phong vị mặn mòi của biển cả miền Trung.
Giới thiệu
Đối với những người con sinh ra và lớn lên ở vùng đất nắng gió Hoài Nhơn, Bình Định, món Bún chả cá từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống thường nhật. Chẳng cần phải là cao lương mỹ vị, món ăn này nuôi dưỡng biết bao thế hệ từ lúc còn là đứa con nít đi học cho tới khi trưởng thành đi làm. Cứ mỗi buổi sáng tinh sương, trời còn se se lạnh, hay những buổi tối muộn bụng đói cồn cào sau một ngày dài bận rộn, chỉ cần tấp xe vào một quán nhỏ bên đường, gọi một tô bún chả cá bốc khói nghi ngút là thấy lòng ấm áp lạ thường.
Là một đứa ghiền món này từ nhỏ, ăn khắp các quán từ vỉa hè cho đến chợ quê, hôm nay mình muốn ngồi lại viết một bài review thiệt đầy đặn và chân thành dưới góc nhìn của một người dân bản địa. Mình sẽ kể cho mọi người nghe về nguồn gốc, nguyên liệu mộc mạc và cái hương vị đắm say lòng người của tô bún chả cá Hoài Nhơn quê mình nha!
1. Nguồn gốc từ những chuyến tàu bám biển khơi xa
Nói về nguồn gốc của món bún chả cá, chúng ta phải ngược dòng thời gian về với những làng chài lâu đời dọc bờ biển Hoài Nhơn như Tam Quan Bắc, Tam Quan Nam. Xứ mình vốn nổi tiếng với nghề đi biển, những con tàu quanh năm suốt tháng đối mặt với đầu sóng ngọn gió để mang về sản vật đại dương. Sau mỗi chuyến biển, ngoài những con cá lớn bern thương phẩm bán được giá cao, ngư dân sẽ giữ lại các loại cá nhỏ, cá nhiều xương dăm như cá rựa, cá mối, cá thu ảo, cá chuồn...
Vì tiếc công sức và không muốn lãng phí sản vật của mẹ thiên nhiên, các bà các mẹ ở làng chài mới nghĩ ra cách nạo lấy phần thịt cá đem giã nhuyễn làm chả, còn phần đầu và xương cá thì gom lại đem ninh làm nước súp ăn kèm với sợi bún gạo sẵn có trong nhà. Món bún chả cá ra đời từ sự chắt chiu, cần cù ấy dần dần bước ra khỏi gian bếp nhỏ, trở thành món ăn bán buôn khắp các ngõ hẻm xứ nẫu và biến thành một nét văn hóa ẩm thực đặc trưng mà người Hoài Nhơn đi đâu xa cũng đau đáu nhớ về.
2. Nguyên liệu tươi ngon, mang đậm hơi thở của biển cả
Một tô bún chả cá Hoài Nhơn đúng chuẩn nhìn chân phương vậy thôi chứ tất cả các nguyên liệu đi kèm đều phải đảm bảo độ tươi mới tuyệt đối thì nấu lên mới ra được cái chất riêng:
- Chả cá: Đây chính là linh hồn của món ăn. Chả cá ở quê mình được làm từ thịt cá tươi rói vừa đưa từ ghe lên. Quán thường chia làm hai loại: chả cá chiên (lớp vỏ ngoài vàng ươm, dai giòn, thơm phức mùi tiêu) và chả cá hấp (màu trắng ngà, ngọt thanh tự nhiên, mặt trên thường thoa một lớp lòng đỏ trứng vịt cho bắt mắt).
- Nước dùng: Điểm đặc biệt của bún chả cá Hoài Nhơn là nước dùng được hầm hoàn toàn từ xương cá biển, xương ống heo kết hợp với đầu cá ngừ hoặc cá thu để tạo độ ngọt lịm tự nhiên chứ không lạm dụng bột ngọt.
- Bún tươi: Phải là loại bún sợi nhỏ, làm từ gạo tẻ ngon, dẻo dai tự nhiên và không có mùi chua của chất bảo quản.
- Rau sống ăn kèm: Một rổ rau sống ngập tràn gồm có xà lách xắt nhỏ, rau muống chẻ xanh mướt, hoa chuối bào mỏng, giá đỗ và không thể thiếu vài cọng hành lá, hành tây xắt mỏng thả trực tiếp vào tô.
- Gia vị nêm nếm: Trên bàn ăn của quán luôn có sẵn hũ ớt xiêm xanh giã nhuyễn cay xé lưỡi, chanh tươi mọng nước và một chén nước mắm nhĩ nguyên chất đậm đà.
3. Quy trình chế biến: Sự tỉ mỉ trong từng khâu quết chả, hầm xương
Nhìn tô bún dọn ra bàn có vẻ đơn giản nhưng để đạt được cái tầm "nước dùng trong veo, ngọt lịm, chả cá dai giòn" là cả một quá trình chuẩn bị vô cùng công phu từ lúc tờ mờ sáng:
- Khâu quết chả cá: Cá tươi mua về được rửa sạch bằng nước muối, cắt đầu, mổ bụng rồi dùng muỗng nạo lấy sạch phần thịt cá, bỏ hết da và xương dăm. Thịt cá nạo xong được bỏ vào cối đá giã bằng tay cùng với tỏi, hành tím, tiêu đen xay nhỏ, chút mắm và muối. Người làm phải dùng chày quết thật mạnh tay và liên tục cho đến khi thịt cá kết dính lại thành một khối dẻo quánh. Bí quyết của chả cá quê mình là không hề pha bột, độ dai giòn hoàn toàn là do độ tươi của cá và công sức quết tay của người thợ. Chả sau đó được nặn thành bánh tròn rồi đem chiên hoặc hấp chín.
- Khâu nấu nước dùng: Phần đầu và xương cá sau khi lọc thịt sẽ được rửa sạch, chần qua nước sôi rồi bỏ vào nồi lớn ninh liu riu cùng xương ống trên bếp củi nhiều giờ liền. Người nấu phải đứng canh để vớt bọt liên tục giúp nước dùng giữ được độ trong vắt. Để nước lèo thơm nức và có màu sắc bắt mắt, người ta sẽ cho thêm cà chua cắt múi cau, thơm (dứa) xắt lát mỏng và một chút màu dầu điều.
- Hoàn thiện tô bún: Sợi bún tươi được trụng nhanh qua nước sôi cho ấm rồi bỏ vào tô. Người bán xếp lên trên vài lát chả cá chiên, chả cá hấp xắt lát vừa ăn, rắc hành ngò lên trên cùng rồi chan vá nước dùng nóng bỏng môi đang sôi sùng sục ngập mặt bún.
4. Hương vị đặc trưng: Sự hòa quyện bùng nổ của dẻo, dai, ngọt, cay
Bưng tô bún chả cá nóng hổi ra bàn, cái làn khói mang theo mùi thơm của cá chín, mùi hành phi lập tức đánh thức mọi giác quan của bạn. Theo thói quen của người địa phương mình, việc đầu tiên là vắt một miếng chanh tươi, cho thêm một muỗng ớt xiêm xanh giã nhuyễn, dùng đũa trộn nhẹ một vòng rồi húp ngay một muỗng nước dùng đầu tiên.
Ta nói, cái vị nước dùng nó ngọt đậm đà, thanh khiết từ xương cá quyện với cái chua nhẹ của cà chua và thơm, béo nhẹ của dầu điều làm tỉnh cả người. Tiếp theo, gắp một miếng chả cá chiên chấm vào chén nước mắm tỏi ớt rồi cắn một miếng. Cái cảm giác dai giòn rôm rốp, thịt cá ngọt lịm quyện với vị cay nồng của tiêu đen nó sướng vô cùng. Sợi bún mềm mại hòa cùng cái giòn sần sật của rau muống chẻ và bắp chuối bào làm cho miếng ăn trở nên tròn vị, không hề có cảm giác bị ngấy. Vị cay xè của ớt xiêm xanh làm đầu lưỡi bạn tê tê, vừa ăn vừa hít hà xuýt xoa nhưng tay thì dứt khoát không thể dừng đũa được.
Và đúng bài nhất của người Hoài Nhơn mình là phải bẻ nhỏ vài miếng bánh tráng nướng giòn rụm thả vô tô bún. Miếng bánh tráng ngậm nước dùng hơi dẻo lại nhưng vẫn giữ được độ bùi béo, nhai chung với bún tươi và chả cá tạo nên một cái ngon rất chân phương, mộc mạc mà gây nghiện vô cùng!
Bún chả cá Hoài Nhơn không phải là món ăn xa xỉ, cầu kỳ, nhưng nó chứa đựng toàn bộ sự tinh túy, tấm lòng chân chất và sự hào sảng của con người miền biển xứ nẫu quê mình. Một tô bún đầy ắp, ngập tràn chả cá tươi ngon mà giá cả lại cực kỳ bình dân, chỉ mười lăm hai mươi ngàn đồng là đủ để bạn ấm cái bụng suốt cả buổi sáng.
Nếu có dịp ghé thăm vùng đất xứ dừa Hoài Nhơn, Bình Định, bạn nhớ tìm một quán bún chả cá mộc mạc ven đường vào một buổi sớm mai, gọi một tô bún nóng hổi để tự mình trải nghiệm cái vị ngọt thanh, đậm đà đượm tình quê hương này nhé! Chắc chắn món ăn bình dị này sẽ khiến bạn thương nhớ mãi mảnh đất này đấy!
Mẹo nhỏ từ người địa phương:
- Khi đi ăn bún chả cá ở Hoài Nhơn, nếu bạn thích ăn đậm vị và béo bùi hơn, hãy thử hỏi cô chủ quán xem có "sứa biển" hay "lòng cá ngừ" không nha. Bỏ thêm vài miếng sứa giòn sần sật hoặc chén lòng cá dầm nước mắm vào tô bún ăn kèm, đảm bảo hương vị sẽ tăng lên gấp mười lần và chuẩn vị dân chài lưới luôn đó nghen!
Món Ăn Tương Tự
Khám phá những món ăn ngon và đặc sản nổi tiếng tại Hoài Nhơn, Bình Định từ bánh xèo, bún chả cá, hải sản tươi sống đến các quán ăn địa phương được nhiều người yêu thích.