Bún Tôm
Bún Tôm Hoài Nhơn là món ăn mang đậm hơi thở đồng quê xứ Nẫu. Không cầu kỳ về hình thức, món ăn ghi điểm tuyệt đối bởi vị ngọt thanh tinh khiết của tôm tươi giã nhuyễn, hòa quyện cùng sợi bún gạo được ép tươi tại chỗ. Thưởng thức một bát bún tôm nóng hổi kèm bánh tráng nướng giòn tan là trải nghiệm ẩm thực không thể bỏ qua khi đến với Bình Định.
Giới thiệu
Nếu có ai đó hỏi mình rằng, món ăn sáng nào ở Hoài Nhơn, Bình Định vừa rẻ, vừa làm người ta tỉnh người nhanh nhất vào mỗi buổi sớm mai, mình sẽ dắt họ đi ăn Bún tôm liền. Món bún này ngộ lắm, nó không có những lát chả cá chiên vàng ươm, không có miếng giò heo bự chà bá, cũng chẳng có màu mè dầu điều cam đỏ rực rỡ như mấy món bún khác. Tô bún tôm dọn ra nhìn có vẻ "nghèo nàn" lắm: chỉ có màu trắng của bún tươi, chút thịt tôm giã nhuyễn màu hồng nhạt nổi lăn tăn và một màu xanh ngắt của hành lá xắt nhỏ. Vậy mà, chỉ cần húp thử một muỗng nước súp thôi, bạn sẽ hiểu vì sao người dân xứ nẫu quê mình có thể ăn món này quanh năm suốt tháng mà không biết ngán là gì!
Là một đứa ghiền bún tôm từ thời còn đi học, cứ sáng ra là phải làm một tô ấm bụng rồi mới đi đâu thì đi, hôm nay mình muốn ngồi lại viết một bài review thiệt chi tiết, chia sẻ chân thực dưới góc nhìn của một người dân bản địa đi ăn thực tế. Mình sẽ kể cho mọi người nghe từ cái nguồn gốc sinh ra món ăn này, cho đến những nguyên liệu và quy trình làm bún "độc nhất vô nhị" ở quê mình nha!
1. Nguồn gốc từ món ăn đỡ lòng của người dân đồng dại
Nói về nguồn gốc của món bún tôm, người lớn tuổi ở quê mình hay kể lại rằng, món này ban đầu sinh ra từ những làng quê quanh đầm nước, sông ngòi ở Bình Định. Hồi xưa, cuộc sống còn nhiều khó khăn, người nông dân đi làm đồng, làm ruộng hay đi bủa lưới trên sông, trên đầm bắt được mớ tôm đất, tôm đồng nhỏ xíu, bán chẳng được bao nhiêu tiền mà đem bỏ thì uổng. Thế là họ mang về, sẵn trong nhà có hũ gạo tẻ, họ tự xay bột đổ bánh, rồi nghĩ ra cách giã nhuyễn mớ tôm tươi đó để nấu nước dùng ăn kèm với sợi bún gạo tự làm.
Cái món ăn ra đời từ cái khó ló cái khôn ấy, qua bàn tay khéo léo của các bà, các mẹ, dần dần trở thành một món đặc sản nức tiếng. Nó không chỉ bó hẹp ở vùng đầm hồ nữa mà lan rộng ra khắp các chợ quê, các ngõ hẻm ở Hoài Nhơn. Người ta mê bún tôm không chỉ vì nó rẻ, mà vì nó giữ được nguyên vẹn cái chất phác, mộc mạc và cái vị ngọt lành tự nhiên của sản vật quê nhà.
2. Nguyên liệu giản đơn nhưng phải tuyệt đối tươi ngon
Một tô bún tôm Hoài Nhơn chuẩn vị chỉ xoay quanh ba nguyên liệu chính: gạo, tôm đất và hành lá. Tuy đơn giản là vậy nhưng để ngon thì khâu chọn đồ phải cực kỳ gắt gao, không thể làm qua loa đại khái được.
Đầu tiên là gạo làm bún. Gạo phải là loại gạo tẻ ngon, không quá dẻo mà cũng không quá khô. Gạo được ngâm nước rồi xay thành bột nước, sau đó đem lóng, ép ráo nước để tạo thành những khối bột gạo trắng tinh, dẻo mịn chuẩn bị cho khâu ép bún trực tiếp.
Thứ hai là tôm đất. Đây chính là linh hồn của tô bún. Các quán bún tôm ngon ở Hoài Nhơn luôn chung thủy với loại tôm đất nhỏ, thịt săn chắc và ngọt đậm. Tôm phải còn sống, nhảy tanh tách lúc mua về. Người ta sẽ rửa sạch, bỏ đầu bỏ đuôi (hoặc có nơi để nguyên vỏ để lấy vị ngọt và màu hồng tự nhiên), rồi đem giã nhuyễn trong cối đá cùng với chút muối, bột ngọt, tiêu và hành củ cho thật thấm vị.
Thứ ba là gia vị ăn kèm. Tô bún tôm quê mình không thể thiếu một rổ hành lá và ngò rí xắt thật nhỏ. Trên bàn ăn của quán lúc nào cũng sẵn sàng một hũ ớt xiêm xanh giã nhuyễn cay xé lưỡi, vài quả chanh tươi mọng nước và đặc biệt là một đĩa bánh tráng nướng giòn rụm – thứ bánh không thể thiếu trong mọi bữa ăn của người Bình Định.
3. Quy trình chế biến độc đáo: "Ăn tới đâu, ép bún tới đó"
Cái thú vị và kích thích nhất khi đi ăn bún tôm ở Hoài Nhơn là được tận mắt chứng kiến quy trình chế biến "nóng hổi" ngay tại chỗ. Ở quê mình, không có chuyện quán mua bún làm sẵn ngoài chợ về bỏ vào tô rồi chan nước lên đâu nghe. Khách vào quán ngồi gọi món thì chủ quán mới bắt đầu làm bún.
- Ép bún tươi tại chỗ: Chủ quán lấy một cục bột gạo đã nhào sẵn, bỏ vào một cái ống xi-lanh bằng đồng hoặc inox có đục lỗ nhỏ ở đáy. Cái ống này được thiết kế ngay trên một nồi nước lớn đang sôi sùng sục trên bếp củi. Người thợ dùng một cái đòn bẩy tì mạnh, ép bột từ trong ống chảy ra thành những sợi bún trắng phau, rơi thẳng xuống nồi nước sôi. Chỉ cần đợi bún chín nổi lên mặt nước, người ta dùng vợt vớt ra, xả nhanh qua nước lạnh là có ngay những sợi bún tươi rói, dẻo dai tự nhiên.
- Nấu bún trực tiếp trong tô: Trong lúc đợi bún chín, người bán sẽ múc một muỗng tôm đất giã nhuyễn bỏ thẳng vào đáy tô sứ rỗng. Tiếp theo, họ rắc một nắm hành ngò xắt nhỏ lên trên. Ngay khi bún vừa được vớt ra, họ múc một vá nước hầm luộc bún đang sôi sùng sục chan trực tiếp vào tô. Sức nóng của nước sôi sẽ làm thịt tôm chín tái ngay lập tức, thịt tôm nở bung ra tạo thành những rêu tôm màu hồng nhạt nổi lăn tăn hòa quyện cùng màu xanh của hành lá. Cuối cùng, người ta cho phần bún tươi vừa ép vào tô là dọn ra cho khách liền.
4. Hương vị đặc trưng: Ngọt lịm, cay nồng, ăn tới đâu tỉnh người tới đó
Bưng tô bún tôm bốc khói nghi ngút ra bàn, việc đầu tiên bạn cần làm là vắt một miếng chanh, cho thêm một muỗng ớt xiêm xanh giã nhuyễn, dùng đũa trộn đều lên rồi húp ngay một muỗng nước dùng lúc còn nóng hổi.
Ta nói, cái vị ngọt của nước bún tôm nó lạ lùng lắm. Nó không phải cái ngọt kiểu ninh xương heo hay xương bò, mà nó là cái ngọt thanh, ngọt lịm, ngọt nguyên bản của thịt tôm đất tươi rói vừa chín tới. Vị ngọt ấy quyện với vị chua nhẹ của chanh, cái cay nồng nàn đến hít hà của ớt xiêm xanh và mùi thơm đặc trưng của hành ngò. Sợi bún vì vừa mới ép xong nên ăn vào thấy dẻo dai, mềm mại vô cùng, hoàn toàn không có mùi chua của chất bảo quản như bún chợ.
Đi ăn bún tôm là phải bẻ nhỏ vài miếng bánh tráng nướng giòn rụm thả vô tô. Bánh tráng thấm nước dùng hơi mềm đi nhưng vẫn giữ được độ bùi béo, nhai rôm rốp cùng sợi bún và thịt tôm, tạo nên một sự kết hợp cấu trúc vị giác cực kỳ vui tai và bắt miệng. Buổi sáng trời se se lạnh, ngồi ăn tô bún tôm cay nồng, mồ hôi rịn ra trên trán, ta nói nó sảng khoái và tỉnh táo cả người!
Bún tôm Hoài Nhơn không phải là một món ăn cao sang, cầu kỳ, nhưng nó chứa đựng toàn bộ sự tinh túy, khéo léo và tấm lòng chân chất của con người xứ nẫu. Một món ăn mà từ khâu làm bún cho đến nấu nước dùng đều diễn ra ngay trước mắt bạn, tươi ngon và sạch sẽ tuyệt đối. Giá của một tô bún tôm ở quê mình thì rẻ bất ngờ, chỉ mười mấy ngàn đồng là bạn đã có một bữa sáng no nê, tràn đầy năng lượng.
Nếu có dịp ghé thăm vùng đất Hoài Nhơn, Bình Định, bạn nhớ thức dậy thật sớm, tìm một quán bún tôm bình dân ven đường, ngồi đợi tiếng ép bún "két két" vang lên và thưởng thức một tô bún nóng hổi để tự mình cảm nhận cái vị ngọt lịm quê hương này nhé! Chắc chắn món ăn mộc mạc này sẽ khiến bạn thương nhớ mãi cái chất quê nơi đây đấy!
Mẹo nhỏ từ người địa phương:
- Ăn bún tôm là phải ăn thật cay mới đúng điệu miền Trung. Nếu bạn không ăn cay tốt, nhớ nhắc cô chủ quán cho ít ớt lại nghen, chứ mặc định là các cô hay giã sẵn ớt xiêm vào tôm hoặc cho nước dùng khá cay để khử mùi tanh của tôm và kích thích vị giác đó!
Món Ăn Tương Tự
Khám phá những món ăn ngon và đặc sản nổi tiếng tại Hoài Nhơn, Bình Định từ bánh xèo, bún chả cá, hải sản tươi sống đến các quán ăn địa phương được nhiều người yêu thích.