Xu xoa

Giới thiệu

Cứ mỗi bận dải đất miền Trung bước vào những ngày hè nắng đổ lửa, đi dọc mấy con đường làng ở Hoài Nhơn, nghe tiếng lách cách của chiếc muỗng va vào ly thủy tinh từ gánh hàng rong bên đường là cái bụng mình lại cồn cào hông yên. Nhìn cái thau nhôm chứa khối xu xoa trắng đục, dẻo dai bên cạnh hũ nước đường vàng óng ánh quyện những lát gừng già, thiệt tình nuốt nước miếng ực ực. Tụi bạn ở phố về quê chơi thấy mình sà vào sạp hàng kêu liền ba ly thì tròn mắt hỏi luân phiên: "Ê em, cái này là thạch rau câu đúng hông, sao ngoài nớ tụi mày gọi tên lạ tai vậy, rồi xài cái gì mà nó đông hay dữ thần?".

Mình cười khà khà giải thích liền: "Hông phải rau câu bột đóng gói đâu nghen, cái này tụi tao gọi là xu xoa, có nơi gọi là xu xoa miền Trung. Món này làm hoàn toàn thủ công từ cọng rong biển bứt ngoài rạn đá, ăn vô một miếng là cái nóng nực, oi bức trong người bay sạch bách ngay lập tức!". Để giúp các bạn hiểu rõ hơn về thức quà vặt "quốc dân" giải nhiệt này cũng như dắt túi được bí quyết nấu xu xoa dẻo mịn hông bị tanh tại nhà, hãy cùng mình vào bếp review lại trải nghiệm thực tế nha!

Xu xoa miền Trung – Hương vị mộc mạc, thanh khiết từ rạn đá khơi xa

Với người dân vạn chài quê mình, con rong xu xoa (nhiều nơi gọi là rau câu chỉ) là món quà quý mà đại dương ban tặng. Cứ vào mùa, bà con lại lặn lội ra mấy gành đá, rạn san hô ven biển để cào từng nắm rong đem về. Rong biển tươi sau đó được giũ sạch cát sạn, đem phơi qua vài con nắng giòn cho khô ráo hoảnh và ngả sang màu vàng nhạt là có thể cất vô bao xài dần quanh năm.

Món xu xoa miền Trung dẫu mộc mạc, chân phương và rẻ tiền nhưng lại có sức hút lạ kỳ. Khối xu xoa đông lại tự nhiên, hông xài chút hóa chất hay bột đông cứng nào, khi ăn có độ giòn dẻo sần sật, nhai mỏi miệng kết hợp với cái ngọt kẹo, cay nồng ấm bụng của nước đường gừng già. Tất cả hòa quyện lại tạo nên một mùi vị thanh mát, nhẹ bụng cực kỳ, hông giống bất kỳ loại thạch công nghiệp nào trên phố đâu hà.

Quy trình các bước nấu xu xoa Bình Định từ rong biển tự nhiên

Cách nấu món này nhìn chung hông khó, nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn của người làm trong khâu xả rong và canh lửa nhen.

Bước 1: Sơ chế xả sạch cát sạn cho rong biển

Rong khô mua về thường bám rất nhiều vỏ sò non, cát biển và đá ngầm nhỏ xíu. Kinh nghiệm thực tế từ mẹ mình là bạn phải cho rong vào thau nước lớn, vò thật kỹ rồi xả lại 4 - 5 lần nước sạch. Nhặt sạch bách những tạp chất cứng bám vô cọng rong. Sau đó, đem ngâm rong trong nước sạch khoảng 4 - 6 tiếng (hoặc ngâm qua đêm) để cọng rong nở mềm và nhả hết vị mặn hoang dại của biển khơi.

Bước 3: Bí quyết nấu rong rã nát và vắt lấy nước cốt

• Cho phần rong đã ngâm mềm vào nồi, đổ nước ngập mặt rong (tỷ lệ chuẩn thường là 100g rong khô đi với tầm 2 lít đến 2.5 lít nước sạch nhen).
• Mẹo "xương máu" để rong nhanh rã: Trước khi bật bếp, bạn nhớ vắt vào nồi nước một trái chanh tươi. Chất chua của chanh sẽ kích thích cọng rong biển nhanh rã nát hoàn toàn khi nấu và giúp xu xoa khi đông có màu trắng trong đẹp mắt, hông bị xỉn đục.
• Bật lửa lớn cho nồi nước sôi bùng lên, sau đó hạ lửa nhỏ riu riu, vừa nấu vừa dùng vá khuấy đều tay. Nấu tầm 30 - 45 phút, thấy thớ rong rã nát nhừ ra, nước sệt kẹo lại như hồ dán là đạt yêu cầu.

Bước 3: Lọc xu xoa và đợi đông tự nhiên

Bạn chuẩn bị một cái túi vải sạch (hoặc một cái rổ dày lót tấm vải mùng), đặt sẵn trên một cái thau nhôm hoặc khay sạch. Trút toàn bộ nồi rong nấu nhừ vào túi vải rồi dùng đũa bếp kẹp chặt, vắt lấy phần nước cốt chảy xuống thau, bỏ phần xác rong đi nhen.

Nước cốt sau khi lọc xong, bạn chỉ cần để yên ở nhiệt độ phòng nơi thoáng mát khoảng 1 - 2 tiếng là thau nước cốt sẽ tự động đông dẻo lại thành khối xu xoa mềm mịn, mát rượi. Đừng bỏ tủ lạnh lúc này nhen, cứ để nó đông tự nhiên theo đúng điệu mộc mạc quê mình á!

Bước 4: Thắng nước đường gừng thần thánh – Linh hồn của món ăn

Xu xoa có ngon dứt vách hay hông là nhờ chén nước đường này đây. Người Bình Định mình hay xài đường tăm hoặc đường tán (đường mía thô) để thắng nước đường. Bạn cho đường vào nồi nhỏ, thêm chút xíu nước rồi bắt lên bếp nấu liu riu cho đường tan chảy, sệt kẹo lại và chuyển sang màu vàng hổ phách bóng bẩy.

Lúc này, bạn nhanh tay thảy vào nồi một nắm gừng già giã nhuyễn (nhớ giữ cả nước gừng nhen). Mùi đường mía ngọt lịm quyện với mùi gừng cay nồng bốc lên nức mũi là tắt bếp, để nguội.

Cách thưởng thức xu xoa đúng điệu người bản xứ Bình Định

Giờ tới khâu sướng nhất nè! Khi khối xu xoa đã đông chắc, bạn dùng dao nhỏ xắt xu xoa thành từng miếng vuông vức vừa ăn (hoặc dùng muỗng mỏng hớt từng thớ mỏng bỏ vô ly như các bà hàng rong ngoài chợ).

Múc xu xoa vào ly thủy tinh cho đầy tầm nửa ly, chan vào một đến hai muỗng nước đường gừng kẹo kẹo lên trên mặt. Ai khoái ăn béo bùi thì châm thêm chút nước cốt dừa sánh mịn đổ vô luân phiên nhen. Thêm mớ đá bào giã nhỏ nữa rồi lấy muỗng dầm đều lên và thưởng thức thôi liền đi nè!

Múc một muỗng bỏ vô miệng thực tế, chu choa... thớ xu xoa giòn sần sật, mát lạnh tan nhanh nơi đầu lưỡi, ngay lập tức hòa quyện cùng cái vị ngọt thanh, ngọt đượm của đường mía thô và cái vị cay nồng, ấm áp của gừng già. Ăn tới đâu thấy cái nóng bức của mùa hè trôi tuột tới đó, cái bụng nhẹ tênh mà sướng miệng kinh khủng luôn á!

Món xu xoa miền Trung tuy dạt dào cái chất mộc mạc, chân phương và rẻ tiền của dải đất duyên hải Bình Định nhưng lại chứa đựng trọn vẹn cái tinh túy thanh mát của lòng đại dương. Chỉ cần bạn nằm lòng mẹo vắt chanh khi nấu rong và kỹ thuật thắng nước đường gừng già đậm vị là bảo đảm thành công mỹ mạn.

Hy vọng qua bài review chia sẻ trải nghiệm thực tế này, bạn sẽ tự tin vô bếp trổ tài nấu một nồi xu xoa dẻo dai để thiết đãi cả nhà giải nhiệt mùa hè nhen. Chúc các bạn thực hiện thành công và ăn thật ngon miệng nha! Chắc chắn hương vị dân dã đượm tình xứ nẫu này sẽ hông làm cái bụng của bạn thất vọng đâu hà!