Gỏi ruốc cà chua xanh Bình Định

Giới thiệu

Ở Hoài Nhơn mình, hầu như ai lớn lên mà chẳng từng vài ba lần ngồi bên hiên nhà lộng gió chiều, xúm xít cùng mấy đứa bạn bên đĩa gỏi mộc mạc, vừa ăn vừa hít hà vì cay. Người miền Trung quê mình có thói quen tận dụng tất cả những gì sẵn có trong vườn nhà và mặn mòi dưới biển để làm nên những món ăn chơi. Và món Gỏi ruốc cà chua xanh chính là minh chứng rõ ràng nhất cho cái tính cách "có gì ăn nấy" nhưng lại cực kỳ tinh tế đó.

Nhiều người nơi khác nghe tên chắc sẽ thấy lạ lẫm lắm, vì người ta thường ăn cà chua chín đỏ chứ ai đời lại đi ăn cà chua xanh bao giờ, đã vậy còn đem trộn với con ruốc biển nhỏ xíu. Nhưng hễ ai đã một lần chịu thử ngồi xuống gánh hàng rong ven đường ở Hoài Nhơn, bẻ miếng bánh tráng nướng xúc một muỗng gỏi đầy ắp đưa vào miệng, dứt khoát sẽ phải trầm trồ vì cái sự hòa quyện hương vị quá đỗi xuất sắc. Hôm nay, với tư cách là một đứa "ghiền" món này từ nhỏ, mình sẽ review chân thực nhất về đĩa gỏi ruốc cà chua xanh quê mình theo đúng trải nghiệm thực tế nha!

1. Nguồn gốc từ gian bếp của mẹ đến những gánh hàng rong vỉa hè

Nói về nguồn gốc của món gỏi ruốc cà chua xanh Bình Định, nó hông có một câu chuyện lịch sử cao sang nào hết, mà bắt nguồn từ chính sự khéo léo, chắt chiu của các mẹ, các dì ở các làng chài ven biển Hoài Nhơn như Tam Quan Bắc, Tam Quan Nam. Vào mùa ruốc biển (thường là sau Tết), ruốc về ngập tràn khoang thuyền, ăn tươi hông hết thì người ta đem phơi khô trên vỉ tre để tích trữ ăn dần quanh năm trong chạn bếp.

Vào những buổi chiều tà lỡ bữa, muốn làm món gì đó ăn vặt cho con nít trong nhà đỡ nhạt miệng, các mẹ mới ra sau vườn hái mấy trái cà chua còn xanh, dạt mỏng ra rồi bốc nắm ruốc khô đem đi xào sơ, đem trộn lại với nhau. Thêm chén mắm tỏi ớt giã nhuyễn ngoài bếp đổ vô cho thấm vị. Cái món ăn ngẫu hứng, dã chiến đó vậy mà lại bắt miệng vô cùng. Cứ thế, tiếng lành đồn xa, món gỏi ruốc cà chua xanh bước ra khỏi gian bếp nhỏ, trở thành món ăn vặt vỉa hè, món "mồi bén" trên mấy bàn nhậu mộc mạc của các chú, các anh mỗi chiều hoàng hôn buông xuống.

2. Nguyên liệu chân phương, sẵn có từ góc vườn và khơi xa

Một đĩa gỏi ngon, kích thích mọi giác quan thì khâu chọn nguyên liệu phải cực kỳ chuẩn xác, tuy toàn là thứ bình dân nhưng phải đạt độ tươi ngon tuyệt đối:

• Con ruốc biển (ruốc khô hoặc ruốc tươi): Nếu vào đúng mùa ruốc, xài ruốc tươi rói vừa bắt dưới biển lên xào chín thì ngọt lịm tim. Còn bình thường, bà con mình hay xài ruốc khô. Ruốc khô ngon phải là loại ruốc phơi được nắng, con ruốc có màu hồng đỏ tự nhiên, ngửi thấy mùi thơm của nắng biển chứ không bị khai hay mốc.
• Cá chua xanh giòn: Nhất định phải chọn những trái cà chua còn xanh ngắt, hoặc mới ngả sang màu vàng chanh một chút, trái phải còn cứng tay. Cà chua xanh có đặc điểm là thịt rất giòn, vị chua đậm đà và hông bị ra nhiều nước khi trộn như cà chua chín.
• Nước mắm nhĩ tỏi ớt kẹo: Sử dụng nước mắm nhĩ cá cơm nguyên chất của Tam Quan, giã thật nhiều tỏi, đường phèn và ớt xiêm xanh cho đến khi hỗn hợp kẹo lại, sệt sệt.
• Rau thơm ăn kèm: Gồm có rau răm xắt nhỏ, ngò rí (rau mùi) để tăng hương vị nồng nàn.
• Đậu phộng rang và bánh tráng nướng: Đậu phộng rang vàng giã dập bùi béo và vài chiếc bánh tráng gạo Bình Định nướng chín vàng rôm rốp để làm "thìa" xúc gỏi.

3. Quy trình chế biến: Sự tỉ mỉ trong khâu dạt cà và nghệ thuật trộn thấm

Cách làm món gỏi ruốc cà chua xanh này nhìn qua thì thấy nhanh gọn, nhưng để đĩa gỏi dọn ra giữ được độ giòn sần sật, không bị ra nước xẹp lép thì đòi hỏi người làm phải có cái mẹo riêng:

• Sơ chế cà chua xanh khử chát: Cà chua xanh mua về rửa sạch, cắt đôi rồi dùng dao dạt (thái) thành từng lát mỏng vừa phải theo chiều dọc. Cái mẹo ở quê mình là sau khi dạt xong, người ta sẽ đem cà chua ngâm vào thau nước đá lạnh có pha chút muối hột tầm 10-15 phút. Cách này giúp cà chua nhả bớt vị chát đắng của mủ, đồng thời làm thớ cà se lại, giữ được độ giòn rụm bách bài. Sau đó vớt ra rổ, dùng tay vắt nhẹ cho ráo nước.
• Xào ruốc biển: Ruốc khô được ngâm nước ấm cho sạch cát, vớt ra để ráo. Phi thơm muỗng dầu phụng quê với hành tím băm, trút ruốc vào xào nhanh tay trên lửa lớn, nêm thêm xíu đường, xíu mắm cho con ruốc săn lại, tỏa mùi thơm sực nức cả góc bếp thì tắt bếp để nguội.
• Công đoạn trộn gỏi: Cho cà chua xanh đã ráo nước vào một cái thau lớn, trút phần ruốc đã xào vào. Rưới từ từ chén nước mắm tỏi ớt kẹo kẹo vô, dùng tay đảo nhẹ nhàng, đều tay cho cà chua và ruốc ngậm gia vị. Cuối cùng, rải nắm rau răm, ngò rí và đậu phộng rang giã dập vào trộn sơ lại một lượt nữa là có thể trút ra đĩa được rồi.

4. Hương vị đặc trưng: Sự bùng nổ vị giác từ cái giòn sần sật và vị cay nồng quyến rũ

Đĩa gỏi ruốc cà chua xanh dọn ra bàn nhìn bắt mắt vô cùng: màu xanh mướt mát của những lát cà chua, điểm xuyết màu hồng cam của con ruốc biển, màu đỏ của ớt xiêm và màu nâu vàng của đậu phộng rang. Ăn món này là dứt khoát hông có xài đũa muỗng gì hết nghen. Bạn cầm miếng bánh tráng nướng lên, xúc một muỗng gỏi thật đầy sao cho có đủ cả cà chua, ruốc và rau thơm rồi đưa thẳng vào miệng nhai rôm rốp.

Chu choa mạ ơi! Cái cảm giác đầu tiên là miếng bánh tráng giòn rụm vỡ ra, ngay sau đó là cái sần sật, giòn tan của lát cà chua xanh. Vị chua thanh, mát lạnh của cà chua quyện ngay vào cái vị ngọt bùi, béo ngậy và thơm nức của con ruốc biển được xào thấm thía. Kế tiếp, nước mắm nhĩ tỏi ớt đường kẹo kẹo bắt đầu tràn ra, mang đến vị mặn ngọt đậm đà, kết hợp với cái bùi béo của hạt đậu phộng rang thơm lừng.

Và dứt khoát không thể thiếu cái vị cay xè lòng ngực đặc trưng của người Bình Định. Vị cay của ớt xiêm xanh quyện với mùi thơm nồng của rau răm xắt nhỏ sực thẳng lên mũi, làm bạn phải vừa ăn vừa hít hà, xuýt xoa liên tục. Cái ngon của món gỏi này nó lạ lắm, nó là sự tổng hòa của chua, cay, mặn, ngọt, béo, bùi và giòn – ăn một miếng là kích thích vị giác đến cực đại, khiến cái tay cứ muốn bẻ bánh tráng xúc ăn hoài ăn mãi không tài nào dừng lại được.

5. Kinh nghiệm thưởng thức gỏi ruốc cà chua xanh chuẩn vị Hoài Nhơn

Nếu bạn có dịp ghé chơi vùng đất xứ dừa Hoài Nhơn mình và muốn thử một lần thưởng thức món gỏi mộc mạc độc lạ này, hãy lưu lại vài kinh nghiệm thực tế sau nha:

• Ăn ngay sau khi trộn: Món gỏi này dứt khoát phải ăn liền ngay khi vừa trộn xong. Để lâu quá (trên 15 phút), đường và mắm sẽ làm cà chua bị ra nước, mất đi độ giòn rụm đặc trưng và đĩa gỏi sẽ bị xẹp lép, sũng nước mất ngon nghen.
• Chuẩn bị nhiều bánh tráng nướng: Ăn gỏi ruốc cà chua xanh mà thiếu bánh tráng nướng Bình Định là coi như mất đi một nửa linh hồn của món ăn. Miếng bánh tráng gạo dày dặn, nướng chín vàng đều sẽ giúp nâng tầm cái độ giòn bùi của đĩa gỏi lên rất nhiều lần.
• Địa điểm tìm ăn lý tưởng: Món này thường được bán ở các quán ăn vặt vỉa hè mộc mạc gần các trường học, các khu chợ truyền thống ở Hoài Nhơn hoặc các quán nhậu bình dân dọc theo bờ kè biển Tam Quan vào buổi chiều từ 16h trở đi. Giá cả cực kỳ "hạt dẻ", chỉ tầm hai mươi đến ba mươi ngàn một đĩa to đùng cho cả nhóm xúm xít ăn hoài không hết.

Gỏi ruốc cà chua xanh Bình Định tại Hoài Nhơn hông phải là món ăn sang trọng, cầu kỳ, nhưng nó chứa đựng trọn vẹn cái sự khéo léo, tinh thần lạc quan và tấm lòng chân phương của con người xứ nẫu quê mình. Một đĩa gỏi giản dị từ góc vườn khơi xa nhưng lại đong đầy bao tiếng cười vui, kết nối mọi người lại với nhau bên hiên nhà lộng gió chiều.

Nếu có dịp ghé thăm vùng đất xứ dừa Hoài Nhơn vào một buổi chiều hoàng hôn mát rượi, bạn nhớ dừng chân bên một gánh hàng vỉa hè mộc mạc, gọi một đĩa gỏi ruốc cà chua xanh và một chiếc bánh tráng nướng để tự mình trải nghiệm cái vị giòn rụm, chua cay đậm đà tình quê hương này nhé! Chắc chắn thức quà quê chân phương này sẽ để lại cho bạn một ấn tượng vô cùng sâu đậm và khó quên về ẩm thực xứ nẫu đấy!