Bảo tồn và phát huy giá trị Làng nghề dệt thảm xơ dừa Tam Quan

Nghề dệt thảm xơ dừa từ lâu đã trở thành một nét văn hóa đặc trưng, gắn liền với đời sống và tâm hồn của người dân vùng đất Hoài Nhơn. Để gìn giữ và lưu truyền giá trị truyền thống quý báu này, Sở VH-TT&DL tỉnh Bình Định đã và đang tích cực triển khai công tác bảo tồn Làng nghề dệt thảm xơ dừa ở Tam Quan, góp phần phát huy một trong những di sản văn hóa phi vật thể độc đáo của địa phương.

Thăng trầm lịch sử và sức sống của làng nghề trăm tuổi

Theo khảo sát thực tế, nghề dệt thảm xơ dừa ở Tam Quan có cội nguồn từ những năm đầu của thế kỷ XX, tiếp nối từ nghề “Tiếp xơ dừa” vốn dĩ đã xuất hiện từ rất sớm trong diễn trình lịch sử lập làng qua nhiều giai đoạn. Trải qua thời gian, dù sản phẩm tiếp xơ dừa ngày nay vẫn được một số hộ gia đình lưu giữ, song phần lớn người làm nghề đã nhạy bén chuyển sang sản xuất thảm xơ dừa để phù hợp với nhu cầu thị trường.

Làng nghề dệt thảm xơ dừa Tam Quan từng trải qua những thời kỳ vô cùng hưng thịnh khi sản phẩm được xuất khẩu ra nước ngoài. Những năm gần đây, dòng sản phẩm mỹ nghệ này tiếp tục khẳng định vị thế tại thị trường nội địa:

• Được tiêu thụ mạnh mẽ tại các tỉnh thành trong nước.
• Trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều khách sạn, nhà hàng lớn ở Nha Trang, Vũng Tàu, Bình Thuận... đặt hàng từ các cơ sở tại Tam Quan Nam để lót sàn.

Nhờ tiềm năng phát triển lớn, làng nghề dệt thảm xơ dừa và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ xơ dừa ở huyện Hoài Nhơn đã được UBND tỉnh quy hoạch phát triển, nằm trong nhóm ba làng nghề sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ trọng điểm.

Cảm hứng sáng tạo từ những sợi xơ dừa mộc mạc

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, hình ảnh lao động miệt mài bên khung dệt đã tạo nên nguồn cảm hứng nghệ thuật bất tận cho các nghệ sĩ nhiếp ảnh.

Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Tùng Đệ (hội viên Chi hội Nhiếp ảnh Bình Định, trú tại xã Hoài Phú, huyện Hoài Nhơn) chia sẻ, chính những chuyến đi thực tế tìm hiểu tại quê hương đã giúp anh sáng tác nên tác phẩm “Nghề làm thảm xơ dừa” – tác phẩm xuất sắc đoạt Huy chương Đồng tại Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Nam miền Trung - Tây Nguyên lần thứ 15 vào năm 2010.

Hành trình số hóa và bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể

Nhận thức rõ thảm xơ dừa không chỉ là vật dụng sinh hoạt mà còn chứa đựng giá trị văn hóa cốt lõi của người Bình Định, Sở VH-TT&DL đã lựa chọn thực hiện Dự án văn hóa phi vật thể: “Bảo tồn làng nghề dệt thảm xơ dừa ở Tam Quan, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định”.

• Địa điểm triển khai: Tập trung tại các xã Tam Quan Nam, Tam Quan Bắc (huyện Hoài Nhơn); xã Mỹ Lợi (huyện Phù Mỹ) và một số địa phương lân cận có nghề truyền thống.
• Tiến độ thực hiện: Giai đoạn chuẩn bị và xây dựng đề cương khoa học được phối hợp chặt chẽ giữa các phòng chức năng của Sở và cán bộ địa phương từ tháng 5 – 6/2015. Từ tháng 7 – 10/2015, dự án bước vào giai đoạn điền dã chuyên sâu, thực hiện ghi hình, ghi âm và sưu tầm tư liệu chi tiết.

Các sản phẩm hoàn thành từ dự án này sẽ được nạp vào Ngân hàng dữ liệu văn hóa phi vật thể của Bộ VH-TT&DL, đồng thời lưu trữ tại Sở VH-TT&DL Bình Định. Đây sẽ là nguồn tài liệu vô giá phục vụ trực tiếp cho công tác nghiên cứu khoa học, bảo tồn bền vững và phát huy toàn diện những giá trị của nghề dệt thảm xơ dừa trong tương lai.

Theo: dulichvn.org.vn - Nguồn: binhdinh.gov.vn