Khám Phá Làng Nghề Làm Thảm Xơ Dừa Tam Quan Hoài Nhơn

Chào mọi người! Là một người con sinh ra và lớn lên dưới những tán dừa xanh rợp bóng của vùng đất Hoài Nhơn, Bình Định, tiếng máy đập xơ dừa dường như đã trở thành một phần giai điệu quen thuộc trong cuộc sống của mình. Nói về cây dừa Bình Định, người ta sẽ nghĩ ngay về xứ dừa Tam Quan, nơi mà câu ca dao từ bao đời nay vẫn còn vang vọng trong tâm thức mỗi người dân xứ Nẫu:

"Công đâu công uổng công thừa Công đâu gánh nước tưới dừa Tam Quan"

Từ nguồn nguyên liệu dừa dồi dào ấy, ông cha mình đã khéo léo hình thành nên nghề chế biến các sản phẩm từ dừa, mà đỉnh cao độc đáo chính là làng nghề làm thảm xơ dừa Tam Quan. Cuối tuần rồi, mình có dành ra khoảng 90 phút để thong dong chạy xe quanh phường Tam Quan (bản đồ cũ hay ghi là thị trấn Tam Quan đó các bạn, giờ quê mình đã lên phường rồi nha) để tận mắt chứng kiến những sợi xơ dừa thô rách hóa thân thành những tấm thảm xuất khẩu sang trời Tây như thế nào.

Hành trình biến "vỏ bỏ đi" thành những tấm thảm xơ dừa

Quy trình sản xuất thảm xơ dừa Tam Quan bắt đầu từ việc thu mua vỏ dừa khô, đem đập và xé tơi để tách lấy sợi xơ dừa, sau đó phơi khô, bện thành các sợi dây thừng nhỏ trước khi đưa vào khung dệt thủ công hoặc máy móc để tạo thành những tấm thảm lót sàn chắc chắn.

Bước chân vào các cơ sở sản xuất tại Tam Quan, ấn tượng đầu tiên của mình là mùi thơm ngai ngái, mộc mạc của xơ dừa phơi nắng. Các cô chú thợ lành nghề ở đây chia sẻ, ngày xưa vỏ dừa ăn xong chỉ biết bỏ đi hoặc làm củi, nhưng qua bàn tay chịu thương chịu khó của người Hoài Nhơn, chúng đã biến thành "vàng mười".

Những sợi xơ dừa sau khi được giũ sạch bụi sẽ được phân loại, bện xoắn lại với nhau cực kỳ khéo léo. Điểm ăn tiền giúp thảm xơ dừa Tam Quan được yêu thích khắp nơi trên cả nước, thậm chí xuất khẩu sang các thị trường khó tính trên thế giới chính là nhờ nguồn gốc 100% thiên nhiên, cực kỳ thân thiện với môi trường, mẫu mã đẹp, phong phú và đặc biệt là có độ bền cao vượt trội. Nhìn các bác thợ đưa thoi dệt thảm thoăn thoắt, mình mới thấy trân quý cái sự tỉ mỉ của con người xứ Nẫu.

Bước đột phá từ các sản phẩm thủ công mỹ nghệ "siêu dính"

Không dừng lại ở những tấm thảm lót sàn truyền thống, để tăng giá trị kinh tế cho cây dừa quê hương, các cơ sở sản xuất tại Tam Quan nay đã sáng tạo ra cả một "hệ sinh thái" đồ lưu niệm thủ công mỹ nghệ vô cùng tinh xảo. Đi dạo một vòng các gian hàng trưng bày, mình thực sự bị hớp hồn bởi sự sáng tạo này:

• Từ miễn dừa (gáo dừa): Những mảnh gáo dừa thô xù xì được mài nhẵn thín, bóng bẩy dưới bàn tay của nghệ nhân để biến thành những con cá heo dễ thương, con ba ba ngộ nghĩnh, hay những chiếc hộp đựng trà thơm phức mùi gỗ dừa.
• Từ thân dừa: Những cây dừa già hóa gỗ sau khi đốn hạ được tận dụng để làm ra các chiếc giá để bình rượu uốn lượn nghệ thuật, mang đậm nét sang trọng và mộc mạc.
• Từ cọng lá dừa: Ngay cả những cọng lá dừa tưởng như chỉ để quét sân cũng được các dì, các chị tết lại thành những chiếc giỏ xách tay thời trang, những lẵng hoa tinh tế, xinh xắn.

Kinh nghiệm thực tế khi đi tour trải nghiệm làng nghề Tam Quan

Nếu bạn đang có ý định ghé thăm làng nghề này trong chuyến du lịch Bình Định sắp tới, hãy bỏ túi một vài kinh nghiệm thực tế của một "thổ địa" như mình nhé:

• Thời gian tham quan lý tưởng: Khoảng 90 phút là thời gian vừa vặn để bạn có thể tham quan một điểm sản xuất lớn, tận mắt xem quy trình đập xơ, dệt thảm và ghé tiệm lưu niệm chọn đồ mỹ nghệ.
• Thời điểm trong ngày: Bạn nên đi vào buổi sáng từ 8h00 - 10h00 hoặc chiều từ 14h30 - 16h00. Đây là lúc các làng nghề hoạt động nhộn nhịp nhất và bạn cũng có thể chụp được những bức ảnh phơi xơ dừa vàng óng dưới nắng cực kỳ đẹp mắt.
• Quà mang về: Nhớ mua một vài món đồ nhỏ làm từ gáo dừa như thìa, chén, hoặc giỏ xách cọng dừa nha. Giá thành rất rẻ mà lại bền, dùng vừa bảo vệ môi trường vừa làm kỷ niệm ý nghĩa.

Ghé thăm làng nghề làm thảm xơ dừa Tam Quan, mình lại càng thêm yêu và tự hào về sự tài hoa, óc sáng tạo của người dân quê mình. Từ một cây dừa mộc mạc, họ đã dệt nên một làng nghề trù phú, mang hương vị đất mẹ vươn tầm thế giới. Nếu có dịp đi ngang qua thị xã Hoài Nhơn, Bình Định, bạn nhớ dành ra 90 phút thanh xuân để ghé lại Tam Quan và tự mình trải nghiệm nét đẹp văn hóa độc đáo này nhé!