Vị trí địa lý và Địa giới hành chính

Phường Hoài Nhơn mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của ba đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc thị xã Hoài Nhơn trước đây, bao gồm: phường Hoài Thanh, phường Tam Quan Nam và phường Hoài Thanh Tây.

Số liệu kỹ thuật về diện tích và quy mô dân số:

• Tổng diện tích tự nhiên: 40,32 km² (Được tổng hợp từ diện tích của phường Hoài Thanh: 16,56 km²; phường Tam Quan Nam: 9,22 km²; và phường Hoài Thanh Tây: 14,54 km²).
• Tổng quy mô dân số: 43.167 người (Được tổng hợp từ dân số của phường Hoài Thanh: 14.924 người; phường Tam Quan Nam: 15.035 người; và phường Hoài Thanh Tây: 13.208 người).

Địa giới hành chính tiếp giáp:

Vị trí địa lý của Phường Hoài Nhơn tiếp giáp trực tiếp với các đơn vị hành chính cùng cấp và khu vực tự nhiên liền kề sau:

• Phường Hoài Nhơn Nam
• Phường Hoài Nhơn Đông
• Phường Hoài Nhơn Tây
• Phường Tam Quan
• Phường Hoài Nhơn Bắc
• Biển Đông

Cơ sở và lý do sắp xếp đơn vị hành chính

Phương án sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã liền kề để thành lập đơn vị hành chính mới đối với Phường Hoài Nhơn tuân thủ các quy định hiện hành, bảo đảm tiêu chuẩn quy mô dân số và diện tích tự nhiên.

• Sự tương đồng về nền tảng: Các địa phương thuộc diện sắp xếp có vị trí địa lý tiếp giáp nhau, sở hữu nét tương đồng sâu sắc về điều kiện tự nhiên, đặc trưng văn hóa xã hội và định hướng chiến lược phát triển kinh tế địa phương.
• Hiệu quả quản lý hành chính: Việc hợp nhất tạo điều kiện thuận lợi trong tổ chức bộ máy hành chính thống nhất, củng cố năng lực quản lý nhà nước tại cơ sở, tối ưu hóa các nguồn lực xã hội nhằm phục vụ tốt hơn cho đời sống của Nhân dân.

Lịch sử hình thành và Tiến trình phát triển địa danh

Lịch sử Phường Hoài Nhơn gắn liền với tiến trình kiến tạo, thay đổi địa giới hành chính và các mốc lịch sử thăng trầm của tỉnh Bình Định:

Thời kỳ cổ đại và phong kiến

• Cư dân tiền sử và thời kỳ Chăm-pa: Kết quả từ các đợt khai quật khảo cổ học chứng minh cách đây trên 2000 năm, vùng đất Bình Định đã là nơi sinh sống của cư dân thuộc nền văn hóa Sa Huỳnh. Đến đầu Công nguyên (năm 192), Nhà nước cổ đại Chăm-pa hình thành, kế thừa văn hóa Sa Huỳnh và tiếp thu ảnh hưởng từ văn hóa Ấn Độ, Trung Hoa. Nhà nước Chăm-pa tồn tại oanh liệt qua 16 thế kỷ và kết thúc vai trò lịch sử riêng vào nửa cuối thế kỷ XVII. Trong đó, Bình Định giữ vị trí trung tâm của nhà nước Chăm-pa trong gần 5 thế kỷ, để lại các dấu tích văn hóa vô cùng phong phú, đa dạng và nhiều về số lượng.
• Thiết lập phủ Hoài Nhơn: Tháng 7 năm 1471, vua Lê cho thành lập phủ Hoài Nhơn gồm 3 huyện: Bồng Sơn, Phù Ly và Tuy Viễn, đánh dấu mốc người Việt bắt đầu tiến vào sinh sống. Đến năm 1490 dưới thời Hồng Đức, phủ Hoài Nhơn phát triển lên 19 tổng và 100 xã.
• Thay đổi địa danh thời chúa Nguyễn: Năm 1570, Nguyễn Hoàng được cử trấn nhậm hai xứ Thuận Hóa và Quảng Nam (bao gồm cả phủ Hoài Nhơn). Năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng đổi tên thành phủ Quy Nhơn. Năm 1651, đổi thành phủ Quy Ninh. Đến năm 1702, chúa Nguyễn Phúc Khoát khôi phục lại tên cũ Quy Nhơn. Năm 1744, chúa Nguyễn Phúc Khoát đặt các đạo làm dinh, giữ nguyên cấp phủ và dời phủ lỵ ra phía Bắc thành Đồ Bàn, đóng tại thôn Châu Thành (nay thuộc xã Nhơn Thành, An Nhơn).
• Phong trào nông dân Tây Sơn: Thế kỷ XVII chứng kiến mâu thuẫn xã hội gay gắt do phân hóa giàu nghèo. Trước năm 1771, nhiều cuộc khởi nghĩa nổ ra, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Chàng Lía nhưng thất bại. Năm 1773, ba anh em nhà Tây Sơn do Nguyễn Nhạc đứng đầu lập căn cứ tại Tây Sơn hạ đạo (Kiên Thành), Nguyễn Nhạc tự xưng đệ nhất trại chủ cai quản huyện Phù Ly và Bồng Sơn, rồi đánh chiếm phủ thành Quy Nhơn. Tháng 3 năm 1776, Nguyễn Nhạc xây dựng thêm thành Đồ Bàn, đổi tên thành thành Hoàng Đế, tự xưng Tây Sơn vương. Sau khi vua Quang Trung mất, năm 1793 quân Nguyễn Ánh tấn công, quân Phú Xuân của vua Quang Toản vào cứu viện đã chiếm giữ kho tàng, khiến Nguyễn Nhạc phẫn uất qua đời. Từ năm 1793 – 1799, thành Hoàng Đế đổi làm phủ Quy Nhơn dưới triều Cảnh Thịnh.

Từ thế kỷ XIX đến năm 1975

• Biến động thời nhà Nguyễn và Pháp thuộc: Từ năm 1799 – 1802, quân Nguyễn Ánh chiếm đóng và đổi tên thành thành Bình Định. Đến năm 1885, Bình Định là tỉnh lớn ở Trung Kỳ, quản lý một phần đất đai của Gia Lai và Kon Tum. Giai đoạn từ năm 1890 đến năm 1921 chứng kiến nhiều đợt sáp nhập, chia tách hành chính giữa Bình Định với Phú Yên (tỉnh Bình Phú) và tỉnh Plâycu Đe dưới các nghị định của thực dân Pháp. Cơ cấu tỉnh Bình Định được giữ ổn định lại từ năm 1921 đến năm 1945.
• Kháng chiến chống Pháp (1945 – 1954): Sau Cách mạng tháng Tám, ngày 3/9/1945, UBND cách mạng lâm thời đổi tên địa phương thành tỉnh Tăng Bạt Hổ nhưng không được Trung ương công nhận chính thức nên vẫn giữ tên tỉnh Bình Định. Trong 9 năm kháng chiến, Bình Định là tỉnh tự do hoàn toàn, đóng vai trò hậu phương chiến lược trực tiếp cho các chiến trường Khu V, Tây Nguyên, Nam Lào và Đông Bắc Cam-pu-chia, buộc Pháp ký Hiệp định Giơ-ne-vơ vào năm 1954.
• Kháng chiến chống Mỹ (1954 – 1975): Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, chính quyền Ngô Đình Diệm xếp tỉnh Bình Định thuộc Trung nguyên Trung phần. Quân và dân Bình Định kiên cường bám đất, bám dân chiến đấu suốt 20 năm, giải phóng hoàn toàn quê hương vào ngày 31/3/1975.

Từ năm 1975 đến nay

• Giai đoạn tỉnh Nghĩa Bình: Từ cuối năm 1975 đến năm 1989, tỉnh Bình Định hợp nhất với tỉnh Quảng Ngãi thành tỉnh Nghĩa Bình, tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh, cải tạo và phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh.
• Tái lập tỉnh Bình Định: Từ năm 1989, tỉnh Bình Định được tái lập. Phát huy truyền thống cách mạng, nhân dân địa phương đã thực hiện nhiều đổi mới về nếp nghĩ trong phát triển kinh tế, thúc đẩy sự biến đổi sâu sắc trong đời sống, hướng đến xây dựng quê hương ấm no, hạnh phúc, công bằng và văn minh.

Tiềm năng và Định hướng phát triển kinh tế - xã hội

Sau khi ổn định địa giới hành chính, Phường Hoài Nhơn tập trung triển khai các mục tiêu kinh tế - xã hội cốt lõi:

• Kiện toàn tổ chức bộ máy: Tập trung thống nhất bộ máy quản lý hành chính cấp cơ sở, nâng cao năng lực điều hành và hiệu quả phục vụ hành chính công cho cư dân trên toàn địa bàn.
• Khai thác tiềm năng kinh tế: Phát huy tối đa lợi thế của một đô thị tiếp giáp Biển Đông, kết hợp các điểm tương đồng sẵn có về điều kiện tự nhiên và định hướng kinh tế giữa ba khu vực tiền thân để tạo động lực phát triển toàn diện.
• Đổi mới tư duy sản xuất: Khích lệ nhân dân chuyển đổi nếp nghĩ trong phát triển kinh tế, áp dụng các mô hình hiệu quả nhằm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, góp phần xây dựng Phường Hoài Nhơn ngày càng giàu đẹp và bền vững.

Nguồn: Trang thông tin điện tử Phường Hoài Nhơn