"Công đâu công uổng công thừa/ Công đâu gánh nước tưới dừa Tam Quan"

Câu ca dao ấy từ lâu đã nằm lòng trong tâm thức của bao thế hệ người dân Bình Định. Tam Quan – cái tên chỉ nghe thôi đã thấy mùi thơm nồng nàn của nước cốt dừa, thấy bóng mát rượi của những rặng dừa cao vút vươn mình ra biển lớn. Là một người con sinh ra từ kẽ lá dừa, lớn lên bằng dòng sữa dừa thanh khiết, tôi đã chứng kiến vùng đất này chuyển mình từ một miền quê lam lũ, anh hùng trở thành một đô thị trẻ đầy năng động, nhưng vẫn vẹn nguyên cái hồn cốt của một xứ dừa Tam Quan huyền thoại.

1. Tam Quan trong ký ức "Xưa": Màu xanh của sự chở che và lam lũ

Với những người thuộc thế hệ trước, ký ức Tam Quan là một màu xanh ngút ngàn, xanh đến mức người ta nói rằng chỉ cần bước chân vào đất Hoài Nhơn, ngước mắt lên là thấy trời xanh bị che khuất bởi tán dừa.

Xứ dừa bạt ngàn trong khói lửa

Dừa ở Tam Quan không chỉ là cây trồng, dừa là người bạn, là người lính. Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, rặng dừa Tam Quan đã trở thành "bức tường xanh" che chở bộ đội, giấu kín những xóm nhỏ bình yên trước tầm mắt kẻ thù. Hình ảnh những nếp nhà tranh thấp thoáng dưới bóng dừa xào xạc, nơi khói bếp chiều quyện vào hương dừa ngọt lịm, đã trở thành biểu tượng cho sự kiên cường và lòng chung thủy của người dân nơi đây.

Thời hoàng kim của những nghề thủ công

Ngày ấy, dừa nuôi sống con người từ gốc đến ngọn. Tôi vẫn nhớ như in âm thanh chát chúa của tiếng bửa dừa, tiếng máy quay chỉ xơ dừa rộn ràng khắp các xóm nhỏ. Thời hoàng kim, nghề làm thảm xơ dừa, dệt chiếu dừa hay chế biến rượu dừa thủ công đã tạo nên diện mạo kinh tế đặc trưng cho vùng đất này. Những chiếc bánh tráng nước dừa được tráng thủ công trên bếp củi, phơi trên những chiếc vỉ tre dọc các lối đi, tạo nên một mùi hương đặc trưng "rất Tam Quan" – mùi của sự tần tảo và khéo léo.

Những địa danh cũ trong miền nhớ

Làm sao quên được hình ảnh Ga Tam Quan cũ kỹ với những chuyến tàu dừng chân mang theo hy vọng và những cuộc chia ly. Hay chiếc Cầu Tam Quan nhỏ hẹp, những con đường đất đỏ bụi mờ mỗi mùa nắng, lầy lội mỗi mùa mưa nhưng đầy ắp tiếng cười học trò tan trường dưới những rặng dừa kỉ niệm.

2. Tam Quan ngày "Nay": Đô thị trẻ vươn mình ra biển lớn

Khép lại những trang ký sự về quá khứ, Tam Quan hôm nay hiện ra với một diện mạo hoàn toàn mới. Từ một thị trấn nhỏ, Tam Quan đã vươn mình trở thành các phường trung tâm sầm uất của thị xã Hoài Nhơn, mang dáng dấp của một đô thị hiện đại và tràn đầy sức sống.

Diện mạo mới của đô thị phía Bắc

Sự hình thành của các phường Tam Quan, Tam Quan Bắc, Tam Quan Nam đã đánh dấu một bước ngoặt lớn về hạ tầng. Những con đường đất đỏ năm xưa giờ đã được thay thế bằng những đại lộ nhựa thênh thang, đèn cao áp sáng rực rỡ khi đêm về. Những ngôi nhà cao tầng với kiến trúc hiện đại mọc lên san sát, phản chiếu sự sung túc của người dân. Sự chuyển mình này không làm mất đi vẻ đẹp của dừa, mà trái lại, dừa giờ đây trở thành "lá phổi xanh" bao bọc lấy những con phố hiện đại.

Kinh tế biển: Cửa ngõ của những con tàu tỷ đồng

Nếu ngày xưa Tam Quan chỉ biết đến dừa, thì nay Tam Quan Bắc đã trở thành trung tâm kinh tế biển lớn nhất nhì miền Trung. Cảng cá Tam Quan Bắc luôn tấp nập những đội tàu cá ngừ đại dương với công suất lớn. Đây là nơi xuất phát của những chuyến biển dài ngày, mang về những sản vật giá trị cao cho xuất khẩu. Hình ảnh những con tàu hiện đại nối đuôi nhau về cảng, mang theo sự giàu có cho quê hương là minh chứng rõ nhất cho tinh thần "vượt sóng" của người dân nơi đây.

Du lịch Tam Quan Bình Định: Sự kết hợp giữa hiện đại và truyền thống

Du lịch Tam Quan đang dần khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch Bình Định. Du khách đến đây không chỉ để ngắm rặng dừa mà còn để trải nghiệm các dịch vụ ven biển hiện đại. Những khu nghỉ dưỡng, điểm check-in ven biển được xây dựng hài hòa với thiên nhiên. Một buổi chiều ngồi bên bờ biển Tam Quan, thưởng thức ly nước dừa xiêm, nghe tiếng sóng vỗ và nhìn ngắm đô thị lên đèn là một trải nghiệm khó quên đối với bất cứ ai.

3. Những giá trị bất biến giữa dòng đời vạn biến

Dù tốc độ đô thị hóa có nhanh đến đâu, dù những tòa nhà có cao thêm nữa, có những giá trị tại Tam Quan sẽ mãi mãi không thay đổi.

• Tình người xứ Nẫu: Đó là sự nồng hậu, chân chất, nói tiếng "Nẫu" nghe sao mà thương đến lạ. Người Tam Quan đi đâu cũng mang theo cái tính "ăn sóng nói gió" nhưng tấm lòng thì hiền lành như củ sắn, củ khoai.
• Hương vị bánh hồng: Miếng bánh hồng dẻo thơm vẫn luôn có mặt trong những dịp lễ tết, cưới hỏi, như một lời nhắc nhở về sự ngọt ngào và bền chặt.
• Sức sống của cây dừa: Cây dừa vẫn đứng đó, lặng lẽ chứng kiến sự đổi thay. Dừa không còn là nguồn thu nhập duy nhất, nhưng dừa vẫn là biểu tượng, là niềm tự hào và là "mã gen" của người con Tam Quan.

4. Lời kết: Về thăm lại xứ dừa huyền thoại

Tam Quan hôm nay là sự giao thoa tuyệt vời giữa cái tĩnh lặng của quá khứ và cái náo nhiệt của tương lai. Là người con xa quê, mỗi lần trở về, tôi lại thấy một Tam Quan rạng rỡ hơn, năng động hơn nhưng cũng đầy hoài niệm.

Mời bạn, hãy một lần ghé thăm Tam Quan để thấy biển xanh, cát trắng, nắng vàng và để thấy một xứ dừa đang chuyển mình mạnh mẽ. Hãy đến để cảm nhận cái nhịp sống hối hả trên cảng cá, vị ngọt thanh của nước dừa và sự ấm áp của tình người. Tam Quan vẫn luôn ở đó, dang rộng vòng tay đón những người con và lữ khách phương xa trở về.