Nếu ai đã từng có dịp thức dậy sớm giữa lòng thị trấn Bồng Sơn hay dạo quanh các ngôi chợ quê ở Tam Quan, chắc hẳn sẽ không quên được làn khói nghi ngút bốc lên từ những lò bánh gạo bên đường. Giữa muôn vàn cao lương mỹ vị, bánh ướt Hoài Nhơn hiện lên như một nốt nhạc trầm lắng, mộc mạc nhưng lại sức sức công phá vị giác mạnh mẽ.

Không cần cầu kỳ, không cần đắt đỏ, bánh ướt xứ Dừa chinh phục thực khách bằng chính sự thuần khiết của hạt gạo quê hương và cái tình nồng hậu của người làm bánh.

1. Điểm khác biệt của Bánh ướt Hoài Nhơn: Khi sự nguyên bản lên ngôi

Nếu bạn đã từng ăn bánh cuốn miền Bắc với nhân thịt mộc nhĩ đậm đà, hay bánh ướt Sài Gòn đầy ắp chả lụa và nem chua, thì khi đến với bánh ướt Bình Định tại vùng đất Hoài Nhơn, bạn sẽ ngạc nhiên bởi sự "tối giản" của nó.

Bánh ướt ở đây không có nhân, cũng chẳng cần quá nhiều món ăn kèm sang trọng. Điểm nhấn nằm ở độ nguyên bản của lá bánh. Sợi bánh trắng trong, mỏng tang và mịn màng như lụa.

Đặc biệt nhất, người Hoài Nhơn có một "combo" kinh điển không lẫn vào đâu được: Bánh ướt ăn kèm bánh tráng nướng. Đây là sự giao thoa tuyệt vời giữa cái mềm mại, dẻo dai của lá bánh ướt mới ra lò và cái giòn rụm, thơm mùi cốt dừa của bánh tráng Tam Quan. Một sự kết hợp tưởng chừng tương phản nhưng lại hòa quyện đến lạ kỳ.

2. Quy trình tráng bánh "mỏng như cánh gián": Nghệ thuật của đôi bàn tay

Để có được một đĩa bánh ướt ngon, người thợ phải bắt đầu từ khâu chọn gạo. Phải là loại gạo cũ (gạo khô) để khi xay thành bột nước, lá bánh có độ dai tự nhiên, không bị bở hay dính.

Kỹ thuật tráng bánh thủ công

Quy trình cách làm bánh ướt ngon tại Hoài Nhơn vẫn giữ nguyên lối làm thủ công trên nồi hơi truyền thống:

• Tráng bánh: Người thợ múc một gáo bột nhỏ, trải đều lên mặt vải căng trên nồi nước sôi bằng một động tác xoay tròn điệu nghệ. Chỉ sau vài giây, lá bánh chín trong vắt.
• Lấy bánh: Dùng một thanh tre mỏng khéo léo luồn dưới lá bánh để nhấc ra mà không làm rách. Lá bánh lúc này mỏng đến mức có thể nhìn xuyên thấu.
• Thoa dầu hẹ: Ngay khi vừa rời nồi hơi, lá bánh được thoa một lớp dầu hẹ xanh mướt, thơm nồng. Dầu hẹ không chỉ giúp các lá bánh không dính vào nhau mà còn tạo nên mùi vị đặc trưng, đánh thức mọi giác quan.

3. "Linh hồn" của món ăn – Nước chấm mặn mà vị biển

Một đĩa bánh ướt có ngon đến mấy mà thiếu chén nước chấm chuẩn vị thì coi như mất đi một nửa linh hồn. Tại vùng đất duyên hải này, nước chấm bánh ướt rất đa dạng nhưng phổ biến nhất là hai loại:

• Mắm đục (Mắm nêm): Đây là lựa chọn của những người con xứ Nẫu chính hiệu. Mắm được làm từ cá biển tươi rói của Tam Quan, ủ chượp theo công thức riêng, sau đó pha thêm tỏi ớt giã nhuyễn, đường trắng và thật nhiều chanh. Vị mắm nồng nàn, mặn mà và cay xè đặc trưng.
• Nước mắm trong chua ngọt: Dành cho những ai thích vị thanh nhẹ. Nước mắm cá cơm được pha loãng với nước ấm, đường, chanh và tỏi ớt băm nhỏ, tạo nên vị chua cay mặn ngọt hài hòa.

4. Cách thưởng thức đúng điệu người xứ Dừa: Vừa giòn vừa dẻo

Ăn bánh ướt Hoài Nhơn không thể ăn vội vàng. Bạn phải thưởng thức theo cách của người dân địa phương mới thấy hết cái hay.

• Chuẩn bị: Trải một miếng bánh tráng nước dừa đã nướng giòn lên đĩa.
• Cuộn bánh: Đặt những lá bánh ướt mềm mại, thơm mùi dầu hẹ lên trên miếng bánh tráng. Có thể thêm một ít giá đỗ trụng sơ hoặc rau thơm.
• Thưởng thức: Bẻ nhỏ miếng bánh tráng có kèm bánh ướt, cuộn lại rồi chấm ngập trong chén mắm tỏi ớt.

Cảm nhận: Một miếng cắn mang theo đủ mọi cung bậc: vị giòn rụm của bánh tráng, độ dẻo mịn của bánh ướt, vị béo nồng của dầu hẹ và cái cay nồng, mặn mòi của nước mắm. Tất cả tan chảy trong miệng, tạo nên một cảm giác sảng khoái khó tả. Đây chính là món ăn sáng Hoài Nhơn được yêu thích nhất bởi mọi tầng lớp, từ người già đến trẻ nhỏ.

5. Gợi ý địa chỉ và giá cả bình dân

Bánh ướt là món ăn của sự cộng đồng, vì thế bạn có thể dễ dàng tìm thấy ở:

• Các chợ quê: Chợ Bồng Sơn, chợ Tam Quan hay chợ vây các xã Hoài Hương, Hoài Mỹ. Ngồi bệt bên gánh bánh ướt của các mệ, các dì là trải nghiệm chân thực nhất.
• Dọc quốc lộ 1A: Những quán bánh ướt lâu đời phục vụ khách đường xa luôn đỏ lửa từ 4 giờ sáng.
• Giá cả: Vô cùng "hạt dẻ", chỉ từ 10.000đ đến 20.000đ cho một suất đầy đặn, đủ để bạn no căng bụng và tràn đầy năng lượng cho ngày mới.

Kết luận: Hơi thở ẩm thực bình dân xứ Nẫu

Bánh ướt Hoài Nhơn không cần phô trương, không cần quảng cáo rầm rộ nhưng vẫn vẹn nguyên sức hút qua bao năm tháng. Nó là hơi thở, là nhịp sống hằng ngày của người dân nơi đây. Thưởng thức miếng bánh ướt, ta không chỉ thấy vị ngon của lúa gạo, mà còn thấy cả sự tỉ mỉ, chịu thương chịu khó và tấm lòng hiếu khách của con người xứ Dừa.

Nếu có dịp ghé ngang Hoài Nhơn, đừng quên dừng chân bên một lò bánh nghi ngút khói để thưởng thức món quà quê gây thương nhớ này nhé!