Nếu có ai đó hỏi về âm thanh đặc trưng nhất của ẩm thực xứ Nẫu, chắc chắn đó phải là tiếng "rôm rốp" giòn tan của chiếc bánh tráng vừa nhấc ra khỏi bếp than hồng. Và giữa vô vàn các loại bánh tráng miền Trung, bánh tráng nước dừa Tam Quan hiện lên như một "vị vua" không ngai – món bánh tráng "khủng" nhất cả về kích thước, độ dày lẫn hương vị béo ngậy khó quên.

Chưa cần nếm, chỉ cần ngửi thấy mùi thơm nức mũi lan tỏa trong gió khi bánh vừa chín tới, bạn sẽ hiểu vì sao món ăn này lại trở thành niềm tự hào đi cùng năm tháng của người dân Hoài Nhơn.

1. Điều gì làm nên sự khác biệt của Bánh tráng nước dừa Tam Quan?

Nhiều du khách lần đầu nhìn thấy chiếc bánh tráng nước dừa Tam Quan thường phải ngạc nhiên vì kích thước to lớn và độ dày dặn vượt trội so với các loại bánh tráng mỏng thông thường ở miền Nam hay miền Bắc.

Khác biệt từ thành phần "đậm đặc"

Nếu bánh tráng thông thường chỉ đơn giản từ bột gạo và chút muối, thì bánh tráng nước dừa Hoài Nhơn là một bản giao hưởng của các sản vật địa phương:

• Nước cốt dừa nguyên chất: Thành phần quan trọng nhất, tạo nên vị béo ngậy đặc trưng.
• Xác dừa sợi: Được bào nhỏ, trộn lẫn vào bột để khi ăn bạn sẽ cảm nhận được cái sần sật, bùi bùi.
• Gia vị đậm đà: Mè đen (vừng đen), gừng tươi giã nhỏ, tiêu đen và hành tím.

Tại sao phải là dừa Tam Quan?

Người dân nơi đây khẳng định: Chỉ có giống dừa của vùng đất Tam Quan với độ ngọt thanh và béo đậm mới đủ sức tạo nên linh hồn cho chiếc bánh. Nước cốt dừa ở đây đặc sánh, khi tráng bánh và đem phơi dưới cái nắng gay gắt của miền Trung, vị béo ấy sẽ cô đọng lại, chờ đợi ngày được đánh thức trên bếp than hồng.

2. Quy trình chế biến "Cực kỳ công phu": Nghệ thuật của đôi bàn tay

Để làm ra một chiếc bánh tráng nước dừa chuẩn vị đặc sản Hoài Nhơn, người thợ phải bắt đầu công việc từ khi gà vừa gáy sáng.

Khâu chuẩn bị nguyên liệu tỉ mỉ

Đầu tiên là chọn gạo. Gạo phải là loại gạo lúa cũ (gạo khô), xay thành bột nước mịn màng. Sau đó, nước cốt dừa được vắt trực tiếp từ những quả dừa già "cùi dày". Tỷ lệ pha trộn giữa bột gạo và nước cốt dừa chính là "bí mật kinh doanh" của mỗi gia đình, sao cho bánh đủ béo mà không bị bở.

Kỹ thuật tráng bánh hai lớp

Không giống như bánh tráng mỏng tráng một lớp là xong, bánh tráng Bình Định loại này phải tráng hai lớp chồng lên nhau để tạo độ dày. Người thợ phải nhanh tay rắc mè, hành, tiêu, gừng lên bề mặt bánh sao cho thật đều. Một chiếc bánh đạt chuẩn phải có bề mặt lốm đốm mè đen và hành tím, tỏa mùi thơm nồng của gừng ngay cả khi chưa nướng.

Công đoạn phơi nắng trên vỉ tre

Bánh sau khi tráng được trải lên các vỉ tre (liếp). Nắng Bình Định càng gắt, bánh càng ngon. Bánh được phơi cho đến khi khô giòn, hơi cong lại. Đây là công đoạn đòi hỏi sự quan sát thời tiết kỹ lưỡng, bởi chỉ cần một cơn mưa bất chợt cũng có thể làm hỏng cả mẻ bánh kỳ công.

3. Cách thưởng thức chuẩn vị người bản địa

Bánh tráng nước dừa Tam Quan không thể ăn sống mà nhất định phải qua lửa. Cách nướng bánh tráng nước dừa cũng là một nghệ thuật.

• Nướng bằng than củi: Phải dùng than củi đốt đỏ rực nhưng không quá cháy. Người nướng phải lật bánh liên tục, đều tay. Bánh sẽ từ từ phồng rộp lên, tỏa mùi thơm ngào ngạt của nước cốt dừa quyện với mùi hành phi và tiêu gừng.
• Cảm nhận: Chiếc bánh khi chín sẽ vàng ươm, giòn rụm. Khi bẻ, bánh vỡ ra từng miếng lớn, để lộ rõ những sợi dừa bùi béo bên trong.

Món ăn kèm lý tưởng

Người xứ Nẫu thường ăn bánh tráng trong mọi bữa tiệc:

• Ăn vã: Để cảm nhận nguyên vẹn vị béo, ngọt, cay, mặn sực nức.
• Ăn kèm gỏi, sứa: Miếng bánh tráng giòn tan làm nền cho vị tươi mát của gỏi tai heo hay sứa biển, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo.
• Chấm nước mắm nguyên chất: Một cách ăn dân dã nhưng cực kỳ đưa miệng của người dân vùng biển.

4. Bánh tráng nước dừa - Thức quà quê mang đi muôn phương

Vì sao du khách khi ghé thăm Hoài Nhơn luôn tay xách nách mang những ràng bánh tráng về làm quà?

• Dễ bảo quản: Bánh khô hoàn toàn nên có thể để được 3-5 tháng mà không sợ hỏng, rất tiện để mang đi xa, kể cả gửi ra nước ngoài.
• Đậm chất địa phương: Không nơi nào có chiếc bánh tráng dày và béo như ở Tam Quan. Đây là món quà đại diện cho tấm lòng hào sảng của người Bình Định.
• Giá thành hợp lý: Một ràng bánh (thường 10 chiếc) có giá dao động từ 60.000 - 100.000 VNĐ tùy vào độ dày và hàm lượng nước cốt dừa.

Mẹo chọn mua bánh chuẩn

Để tránh mua phải bánh pha tạp nhiều bột mì hoặc ít dừa, bạn nên chọn những cơ sở uy tín tại phường Tam Quan hoặc Tam Quan Bắc. Bánh chuẩn khi cầm sẽ thấy nặng tay, bề mặt có nhiều hành tiêu và khi nướng lên, mùi cốt dừa phải dậy lên thơm nức chứ không phải mùi bột khét.

Kết luận

Bánh tráng nước dừa Tam Quan không chỉ là một món ăn, đó là tinh hoa của nghề thủ công truyền thống, là sự chắt chiu của nắng gió và tình người xứ Dừa. Dẫu mai này có bao nhiêu món ngon vật lạ, vị giòn rụm và béo ngậy của chiếc bánh quê hương vẫn luôn có một chỗ đứng vững chắc trong lòng thực khách.

Nếu bạn có dịp đến Bình Định, đừng quên dừng chân tại Hoài Nhơn, tận mắt xem quy trình tráng bánh và thưởng thức ngay một miếng bánh nóng hổi vừa ra lò để thấu hiểu cái danh "đặc sản danh bất hư truyền"!