Mắm Mực Bình Định

Có bận mấy đứa bạn ở phố về Hoài Nhơn quê mình chơi, chiều chiều xách cái chõng tre ra ngồi hóng mát ngoài hiên dừa, thấy mẹ mình bưng hũ sành dỡ ngoài giàn ra, múc ra một chén cốt mắm màu đen thùi lùi nhưng tỏa mùi thơm nồng nàn điếc mũi. Tụi nó nhìn nhau lấm lét rồi lật đật hỏi luân phiên: "Ủa em ơi, mắm gì nhìn ngộ nghĩnh đen thui vậy mày, ăn vô có sao hông? Chỉ tụi tao cái món này tên gì mà ngửi cái mùi cuốn dữ thần dị kì!".

Mình cười khà khà vỗ đùi bảo: "Đặc sản mắm mực Bình Định quê tao đó hà! Trông đen thùi lùi huyền bí vậy thôi chứ nhấp thử một muỗng pha tỏi ớt đi, bảo đảm cái bụng sướng lên mây, ăn ba bốn chén cơm chưa muốn đứng dậy luôn á!".

Đúng vậy đó bạn ơi, mắm cá mắm tôm thì ở đâu cũng có, chứ còn hũ mắm làm từ những con mực sữa nguyên túi mực đen xì thì dứt khoát phải về dải đất duyên hải Bình Định mới thưởng thức được trọn vẹn cái vị hoang dại, mặn mòi của nó. Hôm nay, bằng trải nghiệm thực tế của một người con sinh ra từ xóm chài, mình sẽ giới thiệu mắm mực Bình Định chi tiết từ A-Z để cả nhà cùng tường tận nhen!

Mắm mực Bình Định là gì? Thức quà độc đáo của miền duyên hải xứ Nẫu

Sự thật về màu đen huyền bí của túi mực trong hũ mắm

Nhiều thực khách phương xa khi lần đầu nhìn thấy chén mắm mực thường hay e dè, thắc mắc: "Ủa sao mắm gì mà đen thui đen thùi, nhìn có vẻ hông được sạch sẽ cho lắm?". Nhưng bạn ơi, chính cái màu đen huyền bí đó lại là báu vật, là linh hồn quyết định cái ngon dứt vách của hũ mắm đó hà!

Khi làm mắm mực, người dân làng chài tụi mình dứt khoát hông có xẻ bụng, hông có lấy túi mực của con mực ra ngoài luân phiên như lúc làm món hấp, món xào đâu nhen. Con mực cơm, mực sữa nhỏ xíu được để nguyên bản vẹn nguyên. Trong quá trình ủ mắm ròng rã nhiều tháng trời, thớ thịt mực chín ngấu, túi mực tự động vỡ ra, hòa quyện tinh túy vào với muối hạt tạo nên một thứ nước cốt mắm có màu đen bóng bẩy, sệt kẹo. Cái màu đen này hoàn toàn tự nhiên, chứa nhiều chất dinh dưỡng của lòng đại dương chứ hông hề có một giọt phẩm màu hay hóa chất nào bấu víu vô đâu nha.

Mùi vị mặn mòi, nồng nàn không thể trộn lẫn với bất kỳ loại mắm nào

Nếu mắm cá cơm mang vị ngọt đậm của thịt cá hầm, mắm tôm mang vị nồng nàn đặc quánh, thì mắm mực Bình Định lại sở hữu một tầng hương vị cực kỳ độc lạ, hông thể trộn lẫn vào đâu được.

Nếm thử một muỗng mắm mực nguyên bản, bạn sẽ cảm nhận ngay cái vị mặn mòi dứt khoát của biển cả dạo đầu, theo sau đó là cái vị béo bùi, ngọt hậu sâu lắng của sớ thịt mực đã chín ngấu. Mùi mắm thơm nồng, ngào ngạt, chỉ cần một nhà mở nắp hũ ra pha chế là cả xóm chài đã ngửi thấy mùi thơm điếc mũi, kích thích cái bụng cồn cào nuốt nước miếng ực ực liền hà!

Người làng chài Bình Định đã làm ra hũ mắm mực kỳ công như thế nào?

Để làm nên một hũ mắm mực dẻo quánh, con mực còn nguyên vẹn hông bị bở nát, người dân vạn chài Hoài Nhơn, Tam Quan quê mình phải gửi gắm vào đó cả một kho tàng kinh nghiệm thực tế lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Lựa chọn những con mực cơm, mực sữa tươi rói vừa cập bến

Mắm mực muốn ngon bách phát bách trúng thì khâu chọn nguyên liệu là nghiêm ngặt nhất nhen. Người ta tuyệt đối hông xài mực ươn, mực đã qua ngâm đá lạnh lâu ngày đâu hà.

Cứ tầm tờ mờ sáng, khi những chiếc ghe mành đi bủa đêm vừa cập bến, những người mẹ, người dì đã túc trực sẵn để đón những rổ mực cơm, mực sữa tươi rói. Con mực lúc này nhỏ xíu chỉ bằng ngón tay trỏ hoặc ngón tay út, thân mình trong veo, da còn nhấp nháy những chấm kim tuyến lấp lánh. Mực tươi rói như vậy đem đi làm mắm thì thớ thịt mới dẻo dai, bùi béo và không bị tanh hôi khi ủ lâu ngày nhen.

Tỷ lệ muối ủ mắm truyền thống lưu truyền qua nhiều thế hệ

Mực sau khi bứt từ ghe về sẽ được đem rửa sạch bách. Bí quyết thực tế của dân đi biển là phải rửa mực bằng nước biển sạch hoặc nước muối pha thật đậm đặc, tuyệt đối hông rửa bằng nước máy (nước ngọt) vì nước ngọt dính vô là con mực bị sình, thối ngay lập tức luân phiên.

Sau khi để mực ráo hoảnh nước, người thợ xài một cái thau lớn để trộn mực với muối hạt theo tỷ lệ gia truyền: thường là 3 ký mực đi kèm với 1 ký muối hạt tinh khiết (loại muối được làm từ những đồng muối Sa Huỳnh hoặc đề gi trắng tinh). Tỷ lệ này phải thật dứt khoát, nếu nhạt muối quá mắm sẽ bị chua lòm và hư hoại, còn nếu mặn quá thì con mực bị teo tóp, cứng ngắc mất ngon đi hà.

Trộn đều xong, người ta trút mực vô những hũ sành, hũ gốm nén chặt lại, dùng nan tre gài trên mặt rồi đậy kín nắp, đem phơi dưới cái nắng hanh hao của miền Trung. Qua tầm 2 đến 3 tháng phơi nắng phơi sương, thau mắm mực tự động chín ngấu, chuyển sang màu nâu đen sệt kẹo, mở nắp ra là mùi thơm nức mũi bốc lên ngùn ngụt rồi đó!

Cách thưởng thức mắm mực Bình Định đúng điệu người bản xứ

Người dân xứ Nẫu tụi mình chân phương, mộc mạc nên cách thưởng thức mắm mực cũng bình dị y như cái tên của nó vậy đó. Mắm mực mua về từ hũ dứt khoát phải qua công đoạn pha chế tỏi ớt thì mới bùng nổ vị giác nhen.

Mẹo pha mắm tỏi ớt của dân vạn chài: Bạn TUYỆT ĐỐI không đổ mắm ra trước rồi mới nêm đường. Hãy cho tỏi, thật nhiều ớt xiêm xanh và một lượng ĐƯỜNG CÁT KHÁ DÀY vào cối giã thật nhuyễn cho đến khi đường và ớt quyện lại thành một hỗn hợp sệt kẹo. Sau đó mới múc mắm mực vào trộn đều. Tiếp theo, hãy vắt nước cốt chanh tươi vào đánh cho sủi bọt nhẹ. Axit trong chanh và vị ngọt đậm của đường giã nhuyễn sẽ trung hòa hoàn toàn vị mặn gắt, triệt tiêu mùi tanh, biến màu đen huyền bí của túi mực thành một màu nâu sệt hấp dẫn, thơm nức mũi!

Chén mắm mực pha tỏi ớt kẹo quánh này mà đem đi bắt cặp với đĩa thịt ba chỉ luộc béo ngậy, rổ rau lang rau muống luộc xanh ngắt giòn rụm, hoặc chan trực tiếp vô tô bún tươi kèm dưa leo băm sợi là thiệt tình ăn tới đâu sướng cái bụng tới đó. Đặc biệt vào những ngày trời đổ mưa dập dồi, lạnh thấu xương, múc muỗng mắm mực thả vô nồi kho chung với thịt ba rọi sả ớt, quẹt miếng cơm cháy nồi gang ăn là vét sạch sành sanh nồi cơm lúc nào hông hay luôn á!

Giá mắm mực Bình Định và kinh nghiệm chọn mua hàng chuẩn vị, không hóa chất

Hiện nay, món ăn dân dã này đã trở thành thứ đặc sản được săn đón rất nhiều trên phố. Chính vì vậy, trên thị trường xuất hiện luân phiên nhiều mức giá và chất lượng khác nhau khiến người mua hoang mang:

Giá mắm mực Bình Định dao động ra sao?

• Thường một hũ mắm mực nguyên chất chuẩn vị làng chài, đóng hũ tầm 500g đến 1kg sẽ có giá dao động từ 80.000đ đến 150.000đ/hũ tùy thuộc vào kích cỡ của con mực cơm (mực nhỏ sữa hay mực lớn hơn chút) và tùy thời điểm mùa biển rộ hay biển động nhen. Mức giá này cực kỳ bình dân và xứng đáng cho một thức quà kỳ công từ lòng biển.

Kinh nghiệm chọn mua mắm mực ngon, không hóa chất:

Để tránh mua trúng mắm mực bị trộn phẩm màu đen công nghiệp hoặc xài chất bảo quản độc hại, bạn nhớ nằm lòng mấy mẹo review thực tế sau hà:

• Quan sát con mực: Mắm mực chuẩn vị xứ Nẫu khi nhìn vô hũ phải thấy con mực còn nguyên vẹn hình hài, sớ thịt dẻo dai, hơi sậm màu nâu đen chứ hông bị bở nát, nhũn nhèo ra như cháo nhen.
• Ngửi mùi vị: Mắm ngon tự nhiên khi mở nắp sẽ tỏa ra mùi thơm nồng đượm đặc trưng của mắm chín ngấu xen lẫn vị mặn mòi của biển. Nếu ngửi thấy mùi hôi thối, mùi chua nồng như giấm hoặc mùi hắc hắc của hóa chất bảo quản thì dứt khoát hông nên mua kẻo rước họa vào cái bụng nha.
• Màu sắc nước cốt mắm: Nước cốt mắm mực tự nhiên có màu đen hơi ánh nâu hổ phách sệt sệt, khi pha tỏi ớt vắt chanh vô đánh đều sẽ chuyển sang màu nâu sệt bọt mịn rất đẹp mắt chứ hông phải màu đen kịt, xám ngoét đâu hà.

Địa chỉ mua mắm mực Bình Định chính gốc, uy tín tại Quy Nhơn và các làng chài

Nếu có dịp ghé thăm miền đất võ Bình Định và muốn gom vài hũ mắm mực chính gốc về làm quà cho gia đình, bạn có thể tạt vô mấy địa chỉ uy tín bách phát bách trúng dưới đây nhen:

• Tại các làng chài vạn giã (Ngon và gốc nhất): Nếu đi dọc quốc lộ 1A ngang qua địa phận thị xã Hoài Nhơn, bạn hãy ghé vào các xóm chài ven biển như làng chài Tam Quan Bắc, làng chài Thiện Chánh hoặc Hoài Hương. Ra ngay mấy sạp chợ quê hoặc hỏi thăm nhà dân chuyên muối mắm, bạn sẽ mua được những hũ mắm mực nguyên bản 100% do chính tay bà con đi biển đánh bắt và ủ nấu, chất lượng thơm ngon dứt vách luôn hà.
• Tại trung tâm thành phố Quy Nhơn: Nếu bạn lưu trú ở phố Quy Nhơn, có thể ghé qua Chợ Đầm Quy Nhơn (trên đường Hoàng Hoa Thám) hoặc Chợ Lớn Quy Nhơn. Bước vô khu bán đồ khô, đồ mắm đặc sản miền Trung, bạn sẽ gặp các sạp mắm lâu năm uy tín. Hoặc ghé các siêu thị đặc sản Bình Định có thương hiệu rõ ràng để được đóng gói hút chân không kỹ càng, vô tư xách tay lên máy bay hông sợ lọt mùi ra ngoài luân phiên nhen.

Mắm mực Bình Định dẫu mang cái vẻ ngoài mộc mạc, chân phương đen thùi lùi và mặn mòi hoang dại của dải đất duyên hải xứ Nẫu, nhưng lại chứa đựng trọn vẹn cái tình, cái nghĩa và sự khéo léo chắt chiu của bao thế hệ con người miền Trung nắng gió. Chỉ cần một bận ngồi bên hiên nhà lộng gió dừa Hoài Nhơn, bẻ miếng bánh tráng nướng quẹt vô chén mắm mực tỏi ớt cay xè là bạn sẽ thấu hiểu vì sao món ăn này lại có sức níu chân người lữ khách đến vậy.

Hy vọng qua bài viết giới thiệu chia sẻ trải nghiệm thực tế đầy chân tình này, bạn sẽ có thêm nhiều kiến thức bổ ích và tự tin chọn mua được những hũ mắm mực chuẩn vị nhất để làm quà cho người thân nhen. Chúc các bạn có những chuyến đi trải nghiệm ẩm thực xứ Nẫu thật sướng miệng và vui vẻ nha! Chắc chắn vị mặn mòi, đượm tình quê này sẽ hông làm cái bụng của bạn thất vọng đâu hà!